Rss Feed

BÀN VỀ VAI TRÒ CỦA THÍ NGHIỆM TRONG DẠY HỌC VẬT LÝ TẠI TRƯỜNG THPT NGUYỄN DU NĂM HỌC 2017 - 2018

Đăng lúc: Thứ sáu - 22/12/2017 05:03 - Người đăng: Nguyễn Lê Quốc Thiên
1. Chức năng của thí nghiệm theo quan điểm lí luận dạy học
     Trong dạy học Vật lý, Thí nghiệm đóng một vai trò cực kì quan trọng, dưới quan điểm lí luận dạy học vai trò đó được thể hiện những mặt sau:
     - Thí nghiệm góp phần vào việc phát triển toàn diện học sinh
      Việc sử dụng thí nghiệm trong dạy học góp phần quan trong vào việc hoàn thiện những phẩm chất và năng lực của HS, đưa đến sự phát triển toàn diện cho người học. Trước hết,  thí nghiệm là phương tiện nhằm góp phần nâng cao chất lượng kiến thức và rèn luyện kĩ năng vật lý cho HS. Nhờ thí nghiệm HS có thể hiểu sâu hơn bản chất vật lý của các hiện tượng, định luật, quá trình... được nghiên cứu và do đó có khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn của HS sẽ linh hoạt và hiệu quả hơn.
 - Thí nghiệm là phương tiện góp phần quan trọng vào việc giáo dục kĩ thuật tổng hợp cho học sinh.
       Thông qua việc tiến hành thí nghiệm, học sinh có cơ hội trong việc rèn luyện kĩ năng,  thực hành, góp phần thiết thực vào việc giáo dục kĩ thuật tổng hợp cho HS. Thí nghiệm còn là điều kiện để HS rèn luyện những phẩm chất của người lao động mới, như: đức tính cẩn thận, kiên trì, trung thực... Xét trên phương diện thao tác kĩ thuật, chúng ta không thể phủ nhận vai trò của TN đối với việc rèn luyện sự khéo léo tay chân của HS.
  - Thí nghiệm là phương tiện kích thích hứng thú học tập của học sinh
      - Thí nghiệm là phương tiện gây hứng thú, là yếu tố kích thích tính tò mò, ham hiểu biết của HS học tập, nhờ đó làm cho các em tích cực và sáng tạo hơn trong quá trình nhận thức.
Ôn tập cho học sinh tham gia HGS thí nghiệm thực hành tỉnh Đồng Tháp năm 2017
         -  Thông qua thí nghiệm, nhờ vào sự tập trung chú ý, quan sát sự vật, hiện tượng có thể tạo cho HS sự ham thích tìm hiểu những đặc tính, quy luật diễn biến của hiện tượng đang quan sát. Khi giác quan của HS bị tác động mạnh, HS phải tư duy cao độ từ sự quan sát thí nghiệm, chú ý kĩ TN để có những kết luận, những nhận xét phù hợp.
       - Thí nghiệm là phương tiện tổ chức các hình thức hoạt động của học sinh
Học sinh tích cực hứng thú tham gia tiết thực hành môn Vật lý
- Thí nghiệm là phương tiện tổ chức các hình thức làm việc độc lập hoặc tập thể qua đó góp phần bồi dưỡng các phẩm chất đạo đức của HS. Qua TN đòi hỏi HS phải làm việc tự lực hoặc phối hợp tập thể, nhờ đó có thể phát huy vai trò cá nhân hoặc tính cộng đồng trách nhiệm trong công việc của các em.
        - Thí nghiệm vật lý góp phần làm đơn giản hoá hiện tượng và quá trình vật lý
        Các hiện tượng trong tự nhiên xảy ra vô cùng phức tạp, có mối quan hệ chằng chịt lấy nhau, do đó không thể cùng một lúc phân biệt những tính chất đặc trưng của từng hiện tượng riêng lẻ, cũng như không thể cùng một lúc phân biệt được ảnh hưởng của tính chất này lên tính chất khác. Chính nhờ thí nghiệm vật lý đã góp phần làm đơn giản hoá các hiện tượng, làm nổi bật những khía cạnh cần nghiên cứu của từng hiện tượng giúp cho HS dễ quan sát, dễ theo dõi và dễ tiếp thu bài.
2. Thí nghiệm biểu diễn và những yêu cầu cơ bản khi sử dụng
Dựa vào hoạt động của giáo viên và học sinh, có thể phân thí nghiệm vật lý  thành hai loại: thí nghiệm biểu diễn và thí nghiệm thực hành. Đối với thí nghiệm biểu diễn, dựa vào mục đích sử dụng thí nghiệm, có thể phân các loại như sau:
          + Thí nghiệm mở đầu: là những thí nghiệm được dùng để đặt vấn đề định hướng bài học. Thí nghiệm mở đầu đòi hỏi phải hết sức ngắn gọn và cho kết quả ngay.
          + Thí nghiệm nghiên cứu hiện tượng mới: được tiến hành trong khi nghiên cứu bài mới. Thí nghiệm nghiên cứu hiện tượng mới có thể là Thí nghiệm khảo sát hay Thí nghiệm kiểm chứng.
          + Thí nghiệm củng cố: là những thí nghiệm được dùng để củng cố bài học. Cũng như thí nghiệm mở đầu, thí nghiệm cũng cố cũng phải hết sức ngắn gọn và cho kết quả ngay.
              Để có thể phát huy tốt vai trò của Thí nghiệm biểu diễn trong dạy học vật lý, giáo viên cần phải quán triệt các yêu cầu sau đây trong khi tiến hành thí nghiệm
         - Thứ nhất, Thí nghiệm biểu diễn phải gắn liền với bài giảng. Muốn thí nghiệm gắn liền với bài giảng, trước hết  phải xuất hiện đúng lúc trong tiến trình dạy học, đồng thời kết quả phải được khai thác cho mục đích dạy học một cách hợp lí, lôgic và không gượng ép.
          - Thứ hai, Thí nghiệm biểu diễn phải ngắn ngọn hợp lí. Do thời gian của một tiết học chỉ 45 phút, trong khi đó Thí nghiệm là một khâu trong tiến trình dạy học, vì vậy nếu kéo dài sẽ ảnh hưởng đến các khâu khác, tức là ảnh hưởng đến tiến trình dạy học chung. Bởi vậy, phải căn cứ vào từng Thí nghiệm cụ thể để GV quyết định thời lượng cho thích hợp.
          - Thứ ba, Thí nghiệm biểu diễn phải đủ sức thuyết phục. Trước hết Thí nghiệm biểu diễn phải thành công ngay, có như vậy HS mới tin tưởng, thí nghiệm mới có sức thuyết phục đối với học sinh.
       - Thứ tư, Thí nghiệm biểu diễn phải đảm bảo cả lớp quan sát được. Phải được bố trí TN để cho cả lớp có thể quan sát được và phải tập trung được chú ý của HS vào những chi tiết chính, quan trọng. Muốn vậy, GV cần chú ý từ khâu lựa chọn dụng cụ thí nghiệm đến việc bố trí sắp xếp dụng cụ sao cho hợp lí. Nếu cần thiết có thể sử dụng các phương tiện kĩ thuật, như: Camera, đèn chiếu, máy chiếu qua đầu, máy vi tính... để hỗ trợ.
       - Thứ năm, Thí nghiệm biểu diễn phải đảm bảo an toàn. Trong khi tiến hành Thí nghiệm biễu diễn không được để Thí nghiệm gây ảnh hưởng đến sức khỏe của HS.
        – Để thực hiện những thí nghiệm một cách có hiệu quả, cần chú ý đến những kĩ thuật biểu diễn thí nghiệm cơ bản sau:
        + Sắp xếp dụng cụ: Các dụng cụ Thí nghiệm phải được bố trí và sắp xếp sao cho lôi cuốn được sự chú ý của HS và đảm bảo cho cả lớp quan sát được. Muốn vậy phải lựa chọn các dụng cụ  Thí nghiệm có kích thước đủ lớn và phải sắp xếp những dụng cụ này trong cùng một mặt phẳng thẳng đứng để chúng không che lấp lẫn nhau. Những dụng cụ quan trọng phải đặt ở vị trí cao nhất, dụng cụ thứ yếu đặt thấp hơn và dụng cụ không cần thiết để HS quan sát thì có thể che lấp.
        + Dùng vật chỉ thị: Để tăng cường tính trực quan của các thí nghiệm ta có thể dùng các vật chỉ thị, chẳng hạn: Dùng màu pha vào nước; dùng khói trong Thí nghiệm truyền ánh sáng, hoặc trong Thí nghiệm  đối lưu của không khí...
        + Dùng các phương tiện hỗ trợ như: Đèn chiếu; Gương phẳng; Video Camera
Tác giả bài viết: Lê Minh Giáp
Nguồn tin: Tổ Vật Lý
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Ý kiến bạn đọc

Mã an toàn:   Mã chống spamThay mới